Bedrijfskunde Integraal

Inleiding 14

Deel 1 Wat is een bedrijf? 17
1 Bedrijf en bedrijfskunde 19
1.1 Het bedrijf 20
1.1.1 Organisatie, bedrijf en onderneming 20
1.1.2 Bedrijven zijn organisaties 21
1.1.3 Vereenvoudigde weergave van de werking van een bedrijf 24
1.2 Wat is bedrijfskunde? 25
1.2.1 Bedrijfskunde gaat over bedrijven 27
1.2.2 De bedrijfsomgeving is belangrijk in de bedrijfskunde 28
1.2.3 Bedrijfskunde is multidisciplinair 28
1.2.4 Bedrijfskunde is interdisciplinair 31
1.2.5 Bedrijfskunde is een wetenschap en een kunde 33
1.2.6 Dit is bedrijfskunde 35
1.3 De bedrijfskundige 35
1.3.1 Competenties van de bedrijfskundige 35
1.3.2 Functies voor een bedrijfskundige 36

2 De primaire processen in bedrijven 43
2.1 Wat is het primaire proces? 44
2.1.1 Definiëring van processen 44
2.1.2 Bedrijfsprocessen 45
2.1.3 Vaststellen primair proces 48
2.1.4 Transformatie 50
2.1.5 De invloed van blockchain op de inrichting van het primaire
proces 51
2.1.6 De verschillende fasen in het primaire proces 54
2.2 Het inkoopproces in bedrijven 57
2.2.1 Waarde toevoegen met inkoop 57
2.2.2 Onderdelen van het inkoopproces 58
2.3 Het productieproces in bedrijven 60
2.3.1 Productieprocessen 60
2.3.2 Het klantorderontkoppelpunt 62
2.3.3 Grondvormen van productie 64
2.3.4 Productiesystemen 67
2.3.5 Productiemanagement 67
2.4 Het logistieke proces in bedrijven 71
2.4.1 Schakels in het logistieke proces 72
2.4.2 Inkomende logistiek 72
2.4.3 Interne logistiek 73
2.4.4 Uitgaande logistiek 75
2.4.5 Logistiek en blockchain 75
2.4.6 Simulatie 76
2.4.7 Just-in-timeproductie en -logistiek 76
2.4.8 Supply chain management 78
2.5 Het marketingproces in bedrijven 78
2.5.1 Marketing 78
2.5.2 De vijf P’s 80
2.5.3 Het marketingplan 83
2.5.4 Het marktonderzoek 83
2.6 Het verkoop- en serviceproces in bedrijven 85
2.6.1 Het verkoopproces 85
2.6.2 Service verlenen 87

3 De ondersteunende processen in bedrijven 97
3.1 Wat zijn ondersteunende processen? 98
3.1.1 Verschillende ondersteunende processen 98
3.1.2 Verschil tussen primaire en ondersteunende processen 101
3.2 Communicatie in bedrijven 104
3.2.1 Communicatie 104
3.2.2 Ontwikkelen communicatiebeleid 107
3.2.3 De 7%-38%-55%-regel 108
3.3 Onderzoek en ontwikkeling in bedrijven 109
3.3.1 Research & Development 110
3.3.2 Fundamenteel versus toegepast onderzoek 111
3.3.3 Verschillende fasen van het ontwikkelproces 112
3.3.4 Time to market 114
3.4 Personeelsmanagement in bedrijven 115
3.4.1 Human Resources Management 116
3.4.2 HRM-instrumenten 116
3.5 Administratie en financiën in bedrijven 118
3.5.1 Administratie 118
3.5.2 Vijf financiële en administratieve beroepen die geraakt zullen worden door de blockchaintechnologie 119
3.5.3 Financiën 121
3.6 ICT in bedrijven 124
3.7 Juridische zaken in bedrijven 127
3.8 Facilitair management in bedrijven 129

Deel 2 Hoe werkt een bedrijf? 139
4 Het verkennen van de bedrijfsomgeving 141
4.1 De organisatieomgeving 142
4.1.1 What business are we in? 142
4.1.2 Typen omgevingen 142
4.1.3 Omgevingslagen 145
4.2 De invloed van de indirecte omgeving op het bedrijf 145
4.2.1 De STEP-analyse 145
4.2.2 De scenariomethode 148
4.3 De invloed van de directe omgeving op het bedrijf 149
4.3.1 De analyse van de concurrentie in de bedrijfstak 149
4.3.2 De strategische groepen 156
4.3.3 De analyse van de markt 157
4.4 Een veranderende omgeving vraagt om nieuwe bedrijfsstrategie 160

5 Strategisch management voor het bedrijf 167
5.1 Strategisch reageren op de omgeving 168
5.1.1 De strategische doelen van het bedrijf 169
5.1.2 Hoofdvormen van strategische keuzen 170
5.2 De algemene opzet van de strategiebepaling 171
5.2.1 De strategische situatieanalyse 172
5.2.2 De strategieontwikkeling 175
5.2.3 De strategie-implementatie 176
5.2.4 Samenvatting strategisch managementproces 176
5.3 Het interne onderzoek: sterke en zwakke kanten van het bedrijf 177
5.3.1 De interne analyse van de individuele producten 177
5.3.2 De interne analyse van het totale eigen productenpakket 178
5.3.3 De interne analyse door vergelijking met meet- en ijkpunten 182
5.3.4 De analyse van de waardeketen (value chain) 182
5.3.5 De analyse van het gevaar van disruptieve innovatie 183
5.4 De SWOT-analyse: een voorbeeld 186
5.5 Het kiezen en uitwerken van strategische alternatieven 189
5.5.1 De benadering van Porter: generieke strategieën 189
5.5.2 De benadering van Johnson en Scholes: de strategische klok 191
5.5.3 De benadering van Cooper: de overlevingsdriehoek 193
5.5.4 De benadering van Treacy en Wiersema: waardestrategieën 195
5.5.5 De benadering van Chan Kim en Mauborgne: Blauwe Oceaan Strategie 197
5.6 De richtingen voor een bedrijfsstrategie 200
5.7 De methoden voor het uitvoeren van een bedrijfsstrategie 201
5.7.1 Zelfstandige ontwikkeling 201
5.7.2 Fusie en overname 201
5.7.3 Samenwerking 202
5.8 De evaluatie en selectie van strategische alternatieven 203
5.8.1 De evaluatie van de geschiktheid van strategieën 204
5.8.2 De evaluatie van de haalbaarheid van strategieën 204
5.8.3 De evaluatie van de aanvaardbaarheid van strategieën 205
5.9 De keuze van een strategie 205
5.10 Bedrijfsmodellen 206
5.10.1 Het Canvasmodel 207
5.10.2 Verdienmodellen 209
5.11 Strategische planning in de praktijk 211
5.11.1 Strategie is meer dan een plan, het is een patroon, de vijf P’s 211
5.11.2 Onmaakbaarheid van strategische plannen 212
5.11.3 Strategic intent volgens Hamel en Prahalad 213
5.11.4 Strategische verandering heeft beperkt succes 214
5.11.5 De zes beste strategie-ideeën 215
5.11.6 Het 7S-model 216
5.11.7 Belangrijke toekomsttrends in het bedrijfsleven 217
5.11.8 Factoren die het ‘succes’ van een organisatie definiëren 219

6 Bedrijfsprocessen besturen 229
6.1 Sturing: vormen en criteria 230
6.1.1 Waarom besturen? 230
6.1.2 Vormen van sturing 231
6.1.3 De criteria voor de effectiviteit van sturing 231
6.2 Sturing via een systeembenadering 233
6.2.1 De voorwaartskoppelende sturing 233
6.2.2 De achterwaartskoppelende sturing 235
6.3 Sturing volgens Merchant 237
6.4 Sturing volgens De Leeuw 239
6.5 Financiële sturing 240
6.5.1 Begroting 242
6.5.2 De financiële planning-en-controlcyclus 242
6.5.3 De financiële balans 246
6.5.4 De winst-en-verliesrekening 248
6.5.5 De balanced scorecard 251
6.5.6 Managementkengetallen 253
6.5.7 Management by Objectives 257

7 Bedrijfsprocessen organiseren 267
7.1 Het structureren van organisaties 268
7.1.1 Taken 268
7.1.2 Functies 269
7.1.3 Functies groeperen tot afdelingen 270
7.1.4 Organisatiestelsels 271
7.1.5 De mate waarin de structuur passend is 278
7.1.6 De informele organisatie 279
7.2 Coördinatie in organisaties 280
7.2.1 Mintzberg’s coördinatiemechanismen 280
7.2.2 Andere vormen van coördinatie 283
7.3 De zeven organisatiestructuren van Mintzberg 283
7.3.1 De ondernemersorganisatie van Mintzberg 285
7.3.2 De machineorganisatie van Mintzberg 287
7.3.3 De professionele organisatie van Mintzberg 289
7.3.4 De gediversifieerde organisatie van Mintzberg 291
7.3.5 De innovatieve organisatie van Mintzberg 292
7.3.6 De missionaire organisatie van Mintzberg 295
7.3.7 De politieke organisatie van Mintzberg 296
7.3.8 Zelden zuivere vorm Mintzbergconfiguratie 297
7.4 Organisatieverandering 297
7.4.1 Niet-planmatige verandering: de groeifasen van Greiner 298
7.4.2 Planmatige verandering: de drie fasen van Lewin 300
7.4.3 Fluxmatige, incrementele en transformationele verandering 301
7.5 De lerende organisatie 303

8 Gedrag in bedrijven 315
8.1 Psychologische aspecten van menselijk gedrag 316
8.1.1 Macht 316
8.1.2 Weerstand 318
8.1.3 Attitude 324
8.1.4 Perceptie 326
8.1.5 Persoonlijkheid 328
8.1.6 Motivatie 332
8.2 Bijzondere groepsprocessen 334
8.2.1 Besluitvorming in groepen 334
8.2.2 Groepsdenken bij besluitvorming in groepen 338
8.2.3 Vertrouwen als driver voor effectieve teams 339
8.3 Leiders, leidinggevenden en managers in bedrijven 340
8.3.1 Leiders en managers 341
8.3.2 De stijl van de leidinggevende 342
8.3.3 Coaching 347
8.3.4 Manieren om als bedrijfskundige een succesvol leider te zijn 350
8.4 Communicatie 351
8.4.1 Het communicatieproces 351
8.4.2 Communicatie op bedrijfsniveau 353
8.4.3 Het verbeteren van communicatie 354
8.5 Bedrijfscultuur 357
8.5.1 Bedrijfscultuur gedefineerd 357
8.5.2 De cultuurtypering van Hofstede 359
8.5.3 De cultuurtypering van Handy 361
8.5.4 De cultuurtypering van Schein 363

Deel 3 Hoe werkt een bedrijfskundige? 371
9 De bedrijfskundige professional 373
9.1 De kracht van de bedrijfskundige benadering 374
9.1.1 Bedrijfskundige rollen 374
9.1.2 Meervoudig kijken 376
9.2 Wat doet en kan de bedrijfskundige? 381
9.2.1 De competenties van een bedrijfskundig professional 381
9.2.2 Zeven eigenschappen Steven Covey ook voor een bedrijfskundige 382
9.2.3 De bedrijfskundige als adviseur 383
9.2.4 De bedrijfskundige als manager 388
9.2.5 De bedrijfskundige als onderzoeker 402
9.3 De ethisch handelend bedrijfskundige 403
9.3.1 Ethiek en ethische dilemma’s 404
9.3.2 Verschillende ethische benaderingen 405
9.3.3 Sociale verantwoordelijkheid 408
9.3.4 Corporate governance 411
9.4 De internationale bedrijfskundige beroepspraktijk 412
9.4.1 De internationale cultuurvergelijking in bedrijven van Hofstede 413
9.4.2 Globalisering 417

10 Bedrijfskundige methoden en technieken 429
10.1 Wat is bedrijfskundig onderzoek? 430
10.1.1 Bedrijfskundig onderzoek 430
10.1.2 Regulatieve cyclus van Van Strien 432
10.1.3 Onderzoek 433
10.1.4 Onderzoeksplan 440
10.1.5 Typen onderzoek 441
10.1.6 Onderzoeksomgeving 446
10.1.7 Bedrijfskundige hulpmiddelen (tools) 447
10.1.8 Voorbeelden van bedrijfskundig onderzoek 453
10.2 Meten van processen 454
10.2.1 Redenen om te meten 455
10.2.2 Managementkengetallen 455
10.2.3 Procesmanagementindicatoren 457
10.2.4 Operationaliseren van indicatoren 459
10.3 Het bedrijfskundig referentiekader 460
10.3.1 Wetenschappelijk bedrijfskundig onderzoek en toegepast bedrijfskundig onderzoek 461
10.3.2 Bedrijfskundige benaderingswijzen 462
10.3.3 Bedrijfskundige probleemaanpak 468
10.3.4 Praktische uitwerking van de bedrijfskundige probleemaanpak 468
10.4 Ontwerpen van processen 472
10.4.1 Aspecten van een proces 472
10.4.2 Ontwerpproces 474
10.4.3 Value stream mapping 476
10.5 Bedrijfskundige modellen en conceptuele modellen 482
10.5.1 Bedrijfskundige modellen 482
10.5.2 Voorbeelden van bedrijfskundige modellen 484

Literatuur 498
Register 502
Over de auteurs 507
Illustratieverantwoording 508