Purpose: meer dan een modewoord

Purpose is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de meest besproken begrippen in managementland. Maar wat is het precies? Het gaat om veel meer dan een vage missie of een marketingslogan. Purpose draait om de fundamentele vraag waarom een organisatie of persoon bestaat. Het is het hogere doel dat richting geeft aan keuzes, strategie en dagelijks handelen.

Steeds meer mensen en organisaties worstelen met de vraag naar betekenis. Waarom doen we wat we doen? Is winst maken genoeg? En hoe vinden we werk dat écht voldoening geeft? Deze vragen zijn niet langer het domein van filosofen alleen. Ze bepalen of medewerkers betrokken zijn, of klanten trouw blijven en of organisaties duurzaam succesvol kunnen zijn.

Intrinsieke motivatie als basis

Lange tijd dachten we dat mensen vooral gedreven werden door externe prikkels: salaris, bonussen, promoties. Onderzoek toont echter aan dat echte betrokkenheid voortkomt uit iets anders. Mensen willen weten dat hun werk ergens toe doet, dat ze groeien in wat ze doen en dat ze zelf richting kunnen geven aan hun werk.

Deze verschuiving van extrinsieke naar intrinsieke motivatie raakt de kern van waarom purpose zo belangrijk is geworden. Organisaties die alleen sturen op cijfers en targets missen iets essentieels: de menselijke behoefte aan betekenis.

Persoonlijke purpose ontdekken

Voor veel mensen begint de zoektocht naar purpose met een gevoel van leegte. Je hebt een goede baan, verdient prima, maar toch ontbreekt er iets. Die innerlijke stem die vraagt: is dit het nou? Dat gevoel is niet zweverig of onrealistisch. Het is een signaal dat je toe bent aan een dieper gesprek met jezelf.

Het vinden van je persoonlijke purpose vraagt om zelfreflectie. Welke momenten in je leven gaven je het meeste energie? Wanneer voelde je je echt levend? Welke bijdrage wil je leveren? Deze vragen leiden niet tot een perfecte formule, maar naar een richting die past bij wie je werkelijk bent.

Van individueel naar organisatorisch

Purpose stopt niet bij het individu. Steeds meer bedrijven ontdekken dat een heldere organisatiepurpose geen luxe is, maar een noodzaak. Klanten worden kritischer, talentvolle medewerkers willen ergens voor staan en de samenleving vraagt om organisaties die verder kijken dan de winst van aandeelhouders.

Maar hier ligt ook een gevaar. Purpose kan verworden tot een marketinginstrument, tot mooie woorden zonder consequenties. We kennen allemaal bedrijven die vol trots hun maatschappelijke betrokkenheid verkondigen, terwijl de praktijk anders uitwijst. Dit 'purpose washing' ondermijnt het vertrouwen en maakt mensen cynisch.

Purpose in organisaties: echtheid of schijnvertoning?

Wie authentiek met purpose aan de slag wil, moet bereid zijn moeilijke keuzes te maken. Dat kan betekenen dat je een lucratieve opdracht afslaat omdat deze niet past bij waar je voor staat. Of dat je investeert in duurzaamheid, ook al kost het op korte termijn geld. Purpose vraagt om moed en consequent gedrag.

Onderzoek laat zien dat organisaties met een echte purpose beter presteren op de lange termijn. Ze trekken betere mensen aan, hebben loyalere klanten en zijn wendbaarder in tijden van verandering. Maar alleen wanneer die purpose door het hele bedrijf wordt gedragen en zichtbaar is in concrete keuzes.

Het wetenschappelijk verhaal

De discussie over purpose wordt niet alleen gevoerd in bestuurskamers en op inspiratiebijeenkomsten. Ook de wetenschap mengt zich erin. Onderzoekers kijken naar de vraag of purpose-gedreven organisaties daadwerkelijk beter presteren en wat de ingrediënten zijn van een effectieve purpose.

Dat levert soms verrassende inzichten op. Zo blijkt dat bedrijven die nadrukkelijk focussen op aandeelhouderswaarde vaak juist slechter presteren dan bedrijven met een bredere maatschappelijke oriëntatie. Purpose is geen luxe voor idealisten, maar een strategie voor wie duurzaam succesvol wil zijn.

Purpose en zingeving in Nederland

Binnen de Nederlandse context speelt ook de filosofische traditie een rol. Denkers als Viktor Frankl, die in het concentratiekamp ontdekte dat mensen zelfs in het diepste lijden zin kunnen vinden, inspireren nog steeds. Zingeving gaat over de fundamentele vraag waarom we hier zijn en wat ons leven de moeite waard maakt.

In organisaties uit zich dat in de zoektocht naar werk dat past bij wie je bent. Niet voor niets zoekt een op de drie medewerkers bewust naar meer zingeving in het werk. Dat is geen verwende luxe, maar een diep menselijk verlangen naar betekenis en verbinding.

Praktische stappen vooruit

Hoe begin je nu concreet met purpose? Voor individuen kan het helpen om terug te kijken naar momenten waarop je je echt levend voelde. Welke verhalen uit je leven geven energie? Waar werd je blij van, ook als kind? Die 'magische momenten' bevatten vaak aanwijzingen over wat je werkelijk drijft.

Voor organisaties begint het met een eerlijk gesprek. Niet over wat mooi klinkt of wat de concurrent doet, maar over de authentieke bedoeling. Waarom bestaat dit bedrijf? Welke bijdrage willen we leveren? En zijn we bereid de consequenties te dragen van die keuze?

De toekomst van purpose

Purpose is geen tijdelijke hype die vanzelf weer overgaat. Het is een fundamentele verschuiving in hoe we naar werk en organisaties kijken. De nieuwe generatie accepteert geen bedrijven meer die alleen gericht zijn op winst. Ze willen weten waar je voor staat en of je handelt naar je waarden.

Dat betekent niet dat winst onbelangrijk is. Integendeel, alleen bedrijven die financieel gezond zijn kunnen hun purpose waarmaken. Maar winst is het middel, niet het doel. Het verschil tussen beide is cruciaal. Organisaties die dit begrijpen en ernaar handelen, bouwen aan duurzaam succes. Ze creëren niet alleen economische waarde, maar ook maatschappelijke en menselijke waarde.

De uitdaging is om purpose levend te houden. Het vraagt om leiders die de moed hebben consequent te zijn, ook als dat lastig is. Het vraagt om medewerkers die hun eigen waarom kennen en durven inbrengen. En het vraagt om een cultuur waarin betekenis niet iets is voor de website, maar iets dat dagelijks voelbaar is in hoe we met elkaar en de wereld omgaan.