Hebzucht: de drijvende kracht achter succes én ondergang

Hebzucht is een van de krachtigste menselijke drijfveren. Het verlangen naar meer — meer geld, meer macht, meer bezit — heeft door de eeuwen heen zowel tot grootse prestaties als tot spectaculaire ondergang geleid. In de moderne economie speelt hebzucht een complexe rol: enerzijds kan het innovatie en groei stimuleren, anderzijds leidt het tot uitbuiting, fraude en systemische crises.

Deze pagina verkent hebzucht vanuit verschillende invalshoeken: van de handelsdesks aan Wall Street tot de bestuurskamers van multinationals, van de spreekkamer van de notaris tot de psychologie achter financiële beslissingen.

Hebzucht aan Wall Street

De financiële wereld heeft hebzucht tot kunst verheven. Nergens wordt dit duidelijker dan in de verhalen van jonge handelaren die gedreven door geldlust hun morele kompas verloren.

Hebzucht en de opioïdencrisis

Soms leidt hebzucht tot verstrekkende maatschappelijke schade. De opioïdencrisis in de Verenigde Staten is daar een schrijnend voorbeeld van, waarin een enkele familie bereid was honderdduizenden levens op het spel te zetten voor financieel gewin.

De psychologie achter hebzucht

Waarom worden sommige mensen nooit tevreden, ongeacht hoeveel ze bezitten? De psychologie van geld biedt antwoorden op deze vraag. Het blijkt dat hebzucht niet zozeer gaat om absolute rijkdom, maar om een innerlijke onrust die met geld niet te stillen valt.

Hebzucht in de bestuurskamer

Leiders hebben bijzondere kansen om hun hebzucht te botvieren. De combinatie van macht en onverzadigbaar verlangen naar meer kan organisaties en zelfs hele economieën ontwrichten. Toch blijft dit aspect van leiderschap vaak onderbelicht.

Hebzucht en het kapitalistische systeem

Is hebzucht een individuele karakterfout of een systemisch probleem? Critici wijzen erop dat ons economisch systeem hebzucht niet alleen toestaat, maar zelfs aanmoedigt. De groeiende kloof tussen arm en rijk lijkt dit te bevestigen.

Hebzucht bij de allerrijksten

De mechanismen waarmee hebzucht zich manifesteert bij de superrijken verschillen wezenlijk van alledaagse geldproblemen. Bij hen gaat het niet om overleven, maar om macht en een onverzadigbaar verlangen naar meer.

Hebzucht in de praktijk: lessen van de notaris

Terwijl Wall Street en grote ondernemingen veelal anonieme slachtoffers maken, speelt hebzucht zich in notarispraktijken af op het meest persoonlijke niveau. Bij erfenissen en boedelverdelingen komen de lelijkste kanten van hebzucht naar boven.

Wat kunnen we leren van hebzucht?

Hebzucht is geen eenvoudig fenomeen. Het is een menselijke eigenschap die zowel vooruitgang als vernietiging kan brengen. De vraag is niet of hebzucht bestaat — dat doet het onmiskenbaar — maar hoe we ermee omgaan.

De verhalen in de besproken boeken tonen een patroon: hebzucht wordt pas problematisch wanneer het ongebreideld is, wanneer het enige doel 'meer' wordt zonder enige overweging van 'genoeg'. Morgan Housel wijst erop dat financiële vrijheid draait om het bepalen van dat punt van genoeg. Patrick Radden Keefe laat zien wat er gebeurt als dat punt nooit wordt bereikt.

Voor leiders geldt een bijzondere verantwoordelijkheid. Zoals Manfred Kets de Vries aantoont, hebben zij de macht om hun hebzucht op grote schaal te botvieren — met alle gevolgen van dien voor hun organisaties en de samenleving. En Michael Lewis heeft ons geleerd dat een cultuur waarin hebzucht wordt gevierd ('greed is good') uiteindelijk iedereen beschadigt.

Tegelijkertijd is hebzucht geen excuus voor een onrechtvaardig systeem. Het roept de vraag op of we een economie willen waarin hebzucht wordt beloond, of dat we kiezen voor een menselijker alternatief waarin 'genoeg voor ieders behoefte' vooropstaat.